Nieuws

16 juni 2017

Maandbericht - "Al lerende leren wij" (6)

Er wordt de afgelopen jaren regelmatig gesproken over ‘21st century skills’. Onder die grote paraplu vallen bijvoorbeeld kritisch denken, creativiteit, probleemoplossen, zelfregulering, samenwerken en communiceren. 

Maandbericht -
Anders dan die vreselijke term doet vermoeden, zijn die vaardigheden niet nieuw. Wel is er een sterk vermoeden dat ze in een verder globaliserende en individualiserende samenleving belangrijker worden om je in het leven goed te kunnen redden. Voor leerlingen is het daarom belangrijk om ze te kunnen ontwikkelen. 

 

"Een kenmerk van deze skills is dat ze, om het zo maar te zeggen, inhoudelijk ‘leeg’ zijn. Je kunt alleen maar kritisch denken als je ook érgens over denkt. Ze zijn, in de woorden van John Kay, ‘oblique’. Het is net als met geluk. Je zet ook niet in je agenda dat je ’s ochtends om negen uur eens stevig gelukkig gaat zitten wezen. De meeste mensen ervaren geluk terwijl ze iets anders doen. Het is een bij-product. Je kunt er ook niet zomaar een hoofddoel van maken, want dan verlies je de essentie. Zo is het ook met die 21st century skills. Je ontwikkelt ze aan de hand van iets anders. Daarom is het ook onzinnig om er een apart vak van te maken. Andersom is het ook zo dat er niet één specifiek vak is waar je die skills zou kunnen leren; dat kan in principe bij alle vakken. Het is daarom misschien wel beter om te spreken over kwaliteiten van onderwijs, die aanzetten tot kritisch denken, creativiteit, reflectie en zo voorts, dan van skills", aldus hoogleraar sociologie Sietske Waslander.

 

Die kwaliteiten van onderwijs worden in hoge mate bepaald door de kwaliteiten van leerkrachten. Professor Gert Biesta analyseert het werk van leraren. Hij stelt dat leraren vaardig en kundig moeten zijn, moeten werken met inzicht en begrip moeten hebben van waar het in het onderwijs om draait. "Maar of ze uit al die ingrediënten goed onderwijs kunnen maken - op dit moment, voor deze leerling, met deze groep, op deze school, met deze leermiddelen, dit onderwijsbeleid, deze inspectiemethodiek enzovoort - is de grote vraag. En precies daar, en nergens anders, ligt het vakmanschap van de leraar. Dat vakmanschap staat tegenwoordig in veel landen onder druk. De ruimte die de leraar heeft om zelf te denken, zelf te oordelen en zelf te handelen en daarmee het juiste te kunnen doen in deze situatie, voor deze leerling, op dit moment, hier en nu, is kleiner geworden en in sommige situaties zelfs geheel verdwenen", aldus Gert Biesta.

 

Goed onderwijs moet iedere dag weer opnieuw gemaakt worden. Ik deel de opvatting van Gert Biesta dat dit valt of staat met de virtuositeit van de leerkracht. Op een door Verus georganiseerd leergesprek in de Mariënhof in Amersfoort op 6 juni jl. hebben we hierover verder van gedachten kunnen wisselen. Het inspireert mij dat ik als bestuurder mag leidinggeven en besturen vanuit een onderwijspedagogisch perspectief. Ik doe dat vanuit de overtuiging dat het vakmanschap van de leerkracht het verschil maakt. Ik doe dat ook vanuit de erkenning dat we leraren vaak niet voldoende ruimte geven en dat belemmeren het soms zelfs wint van stimuleren. Dat is echter niet de bedoeling. Vandaar dat ik de prikactie 'Primair onderwijs verdient meer', die de politiek oproept om extra geld vrij te maken voor een eerlijke salariëring en minder werkdruk, ondersteun. Vandaar ook dat ik erg gelukkig ben met het gunstige rekeningresultaat van SCPO over 2016, waardoor we nu beter in staat zijn om goed onderwijs mogelijk te maken. Want het gebeurt in de klas!

 

Willem de Jager 

College van Bestuur

Juni 2016